INZICHT
Weten jouw medewerkers wat je van ze verwacht - of vullen ze het zelf in?
In de meeste zorgorganisaties bestaat er een kloof tussen wat de directie verwacht en wat er op de werkvloer gebeurt. Niet uit onwil, maar omdat verwachtingen nooit expliciet zijn gemaakt. Dat leidt tot willekeur, frustratie en uiteindelijk tot vertrek.
Samir noemt de verwachtingscode een van de vijf bouwstenen van het Bedrijfsritme-systeem. Niet als HR-document, maar als dagelijks werkend kader dat richting geeft aan gedrag, beslissingen en samenwerking.
Het probleem met impliciete verwachtingen
Vraag een directeur wat hij van zijn teamleiders verwacht, en je krijgt een helder verhaal. Vraag diezelfde teamleiders wat er van hen verwacht wordt, en je krijgt vijf verschillende antwoorden.
Dat is geen communicatieprobleem. Dat is een systeemprobleem. Zonder een expliciete verwachtingscode vullen medewerkers zelf in wat “goed genoeg” is. Sommigen doen te veel (de loyale redder), anderen te weinig (niet uit luiheid, maar uit onduidelijkheid), en weer anderen vertrekken omdat ze het gevoel hebben nooit te weten waar ze aan toe zijn.
Wat een verwachtingscode wél en niet is
Een verwachtingscode is:
- Een helder, beknopt document dat uitspreekt wat de organisatie verwacht op het gebied van gedrag, beschikbaarheid, communicatie en kwaliteit.
- Een levend document dat besproken wordt bij indiensttreding, na drie maanden en bij functioneringsgesprekken.
- Een toetssteen voor leidinggevenden: als je niet kunt uitleggen wát je verwacht, kun je niet bijsturen.
Een verwachtingscode is niet:
- Een reglement of disciplinair instrument.
- Een HR-bijlage die in een la verdwijnt.
- Een set KPI’s of targets.
Vier voorbeelden van verwachtingskloven
- Beschikbaarheid. De directie verwacht dat medewerkers hun rooster respecteren. Medewerkers verwachten dat het rooster eerlijk is. Geen van beide spreekt het uit. Resultaat: frustratie en ad-hoc wisselingen.
- Communicatie. Leidinggevenden verwachten dat problemen worden gemeld. Medewerkers denken dat klagen onprofessioneel is. Signalen worden pas gehoord bij een ziekmelding.
- Kwaliteit. De organisatie heeft een kwaliteitshandboek, maar niemand heeft het besproken. Nieuwe medewerkers leren “hoe het hier gaat” van collega’s, en dat verschilt per team.
- Grenzen. Waar stopt de functie en begint het “extra doen”? Zonder expliciete grens is elke weigering een conflict en elke instemming een precedent.
Praktijkvoorbeeld: VVT-organisatie met 200 medewerkers
Een VVT-organisatie in Utrecht had bij een intern onderzoek gevraagd: “Weet je wat je leidinggevende van je verwacht?” 62% antwoordde “min of meer” of “niet echt”.
Het verloop in het eerste jaar lag op 28%. Bij exit-interviews was “onduidelijkheid over verwachtingen” de op twee na meest genoemde reden (na salaris en werkdruk).
Na introductie van een verwachtingscode, besproken bij elke indiensttreding en opnieuw na drie maanden, daalde het eerstejaars verloop naar 16% in een jaar tijd. Niet door meer te betalen, maar door helder te zijn.
De relatie tussen verwachtingen en verzuim
Onduidelijke verwachtingen zijn niet alleen een bron van verloop. Ze zijn ook een verzuimrisico. Medewerkers die niet weten wat er van hen verwacht wordt, ervaren meer stress, minder autonomie en minder werkplezier. Die combinatie is een bekende voorspeller van langdurig verzuim.
De Bedrijfsritme-Barometer meet dit via het domein “Richting” en het domein “Grenzen & uitzonderingen”. Samen geven ze een helder beeld van hoe stevig de verwachtingen in je organisatie staan.
Wat je hier morgen mee kunt
Stel deze week aan drie medewerkers de vraag: “Als ik je vraag wat wij als organisatie van je verwachten, wat zou je dan zeggen?”
Vergelijk hun antwoorden met wat jij zou zeggen. De kloof die je dan ziet, is geen HR-probleem. Het is het begin van Het Personeelslek.
Begin met meten
De Quickscan laat in 3 minuten zien hoe je scoort op richting en verwachtingen. De Bedrijfsritme-Barometer meet alle zes domeinen in detail. In de masterclass leert Samir hoe je een verwachtingscode opbouwt die werkt.
Veelgestelde vragen
Wat is een verwachtingscode?
Een verwachtingscode is een helder, beknopt document dat uitspreekt wat de organisatie van medewerkers verwacht op het gebied van gedrag, beschikbaarheid, communicatie en kwaliteit. Het is een bouwsteen van het Bedrijfsritme-systeem.
Is dit niet hetzelfde als een functieomschrijving?
Nee. Een functieomschrijving beschrijft taken. Een verwachtingscode beschrijft gedrag, houding en grenzen. Het gaat niet om wát je doet, maar hoe je het doet en hoe je samenwerkt.
Hoe meet ik de verwachtingskloof in mijn organisatie?
De Bedrijfsritme-Barometer meet het domein “Richting” en “Grenzen & uitzonderingen”. De Quickscan geeft een snelle eerste indicatie in 3 minuten.
Moet ik dit met het hele team invoeren?
Nee, begin klein. Start met één team, bespreek de verwachtingscode bij indiensttreding en na drie maanden. Evalueer na een kwartaal en breid uit waar het werkt.